توسل چیست؟

tavasol

آیه توسل مورد تایید قرآن است ؟،آیا می توانیم به انسان های مرده ای که هم اکنون در بین مان نیستند، متوسل شویم؟، آیا توسل در دین های دیگر هم وجود داشته است؟ ، انواع توسل کدامند ؟، آیا می توانیم به انسان های که معصوم نیستند متوسل شویم ؟ و…
آیه توسل مورد تایید قرآن است ؟،آیا می توانیم به انسان های مرده ای که هم اکنون در بین مان نیستند، متوسل شویم؟، آیا توسل در دین های دیگر هم وجود داشته است؟ ، انواع توسل کدامند ؟، آیا می توانیم به انسان های که معصوم نیستند متوسل شویم ؟ و…

توسل یعنی به دست آوردن اسباب تقرب به خدا[۱] در قرآن کریم می خوانیم که :« ای کسانی که ایمان آورده اید از خدا پروا کنید و برای رسیدن به او وسیله ای فراهم آورید و در راهش جهاد کنید باشد که رستگار شوید.»[۲] انسان ها برای رسیدن به درجات معنوی مانند نزدیکی به خدا  باید اسباب و لوازم آن را پدید آورند و توسل یکی از راه هایی است که در این زمینه مومنان می توانند از ان استفاده کنند.[۳] قران کریم استفاده از محضر پیامبر اسلام (ص) و متوسل شدن به او را مورد تایید قرار می دهد[۴] بنابراین استفاده از محضر  معصومین(ع) و توسل به آنها در زمان حیات شان ،مورد تایید، مرسوم و متداول بوده است؛ سوال اصلی این است که در زمان ما که این بزرگواران به رحمت الهی رفته اند و در بین مان نیستند، آیا همچنان می توانند چشمه کرامت باشند و مومنان به انها متوسل شوند ؟در جواب این سوال باید گفت که در اسلام مرگ پایان زندگی نیست و زندگی پس از مرگ نیز در جهان دیگری به نام جهان برزخ جریان دارد. معصومین علیهم السلام نیز حیات دارند. پیامبران دیگر در ادیان قبل از اسلام نیز برای قوم خود نزد خداوند وساطت می کردند و مردمشان به آنها متوسل می شدند ؛ مثلا  در قرآن کریم درباره  متوسل شدن فرزندان حضرت یعقوب (ع)  به آن حضرت می خوانیم :« ای پدر  برای گناهان ما آمرزش بخواه  که ما خطا کار بودیم  گفت به زودی  از پروردگارم  برای شما آمرزش می طلبم  که او همانا  آمرزنده و مهربان است .»[۵] توسل انواعی دارد که در این قسمت به انها اشاره می کنیم .

۱-توسل به اسامی خداوند بزرگ
یکی از مهم ترین گونه های توسل ، خواندن خداوند به اسامی و صفات اوست ؛ در روایات و ادعیه به جا مانده از معصومین (ع) این نوع از توسل ، فراوان به چشم می خورد  به عنوان نمونه  دعایی از امام باقر (ع)  به جا مانده که می فرماید :« خدایا تو را می خوانم  به نام بزرگ  و بزرگ تر ، گرامی تر و برترت، نامی که اگر  به آن نام  بر درهای بسته آسمان  برای باز شدن  خوانده شدی ، باز می شود  واگر به ان نام بر گشایش درهای زمین  خوانده شدی ، گشوده می گردد  و اگر به ان نام  برای آسانی خوانده شوی آسان گردد.»[۶]

۲-توسل به قرآن کریم
یکی دیگر از انواع  توسل، توسل به قرآن کریم می باشد ؛ نبی مکرم اسلام (ص)  فرموده اند : «قرآن بخوانید  و از خدا  به وسیله ان درخواست  کنید پیش از آن که  گروهی بیایند و به وسیله آن از مردم درخواست کنند »[۷]

۳-توسل به عمل صالح
نوع سوم توسل، توسل به عمل صالح است؛ انسان می تواند  با وسیله قرار دادن عمل نیک خود  از پروردگار  بخواهد که مشکلش رفع شود مثلا حضرت ابراهیم (ع) هنگام ساختن خانه خدا (کعبه ) از خدا می خواست به وسیله این عمل نیک ، او و فرزندش تسلیم فرمان پروردگار باشند  [۸]

روایت شده است که سه مومن  در بیابان گرفتار  باران و توفان شدید شدند جهت در امان ماندن از خشم طبیعت آنها به غاری پناه بردند ، بر اثر ریزش باران سنگ  بسیار بزرگی  از بالای کوه کنده شد و  در غار را پوشاند  به طوری که آنها در غار حبس و گرفتار شدند، یکی از این سه نفر پیشنهاد داد بیایید هر کدام از ما هر کار نیکی که انجام داده ایم بازگو کنیم  و از خداوند به وسیله آن عمل نیک درخواست رفع مشکل کنیم ؛ تا بلکه از این گرفتاری خلاصی پیدا کنیم. یکی از آنها گفت خدایا! تو خود می دانی که به زن زیبایی مبلغی پرداختم تا با  او همخوابه شوم ، همه چیز مهیا بود و آن زن نیز بستر آماده کرده بود اما به یاد تو افتادم و از انجام آن عمل زشت منصرف شدم و جلوی نفس سرکش خود را گرفتم. در این هنگام سنگ بزرگی که جلوی غار را گفته بود ،کمی جابه جا شد و اندکی از جلوی غار کنار رفت نفر دوم گفت : خدایا من به یکی از کارگرانم در پرداخت مزدش کوتاهی کردم و حق او را خوردم اما  پشیمان شدم و مزد او را تمام و کمال پرداخت نمودم و از او طلب حلالیت نمودم ، در این هنگام باز هم سنگ جابه جا شد ، نفر سوم گفت : روزی برای والدینم غذا آوردم دیدم هر دو در خواب هستند پیش خود گفتم اگر ظرف غذا را در کنار آنها رها کنم چه بسا جانوری در آن افتد و اگر آنها را از خواب بیدار کنم  آنها اذیت می شوند پس به جهت  راحتی و رفاه  پدر و مادرم صبر کردم تا آنها از خواب بیدار شوند و غذا را به آنها دادم در این هنگام سنگ به طور کامل از روبه روی غار کنار رفت و آن سه نفر رهایی یافتند.[۹] مطابق با این روایت توسل به اعمال نیک مومنان که در گذشته خودشان انجام داده اند ، موجب رهایی از گرفتاری معرفی شده است.

۴- سایر موارد
علاوه بر موارد گفته شده ، توسل به دعای پیامبر (ص) ، توسل به دعای برادر مومن  و توسل به انسان پاک  و معصوم نیز در روایات آمده است . [۱۰]نقل است که  نابینایی نزد پیامبر اکرم (ص) آمد  و گفت از خداوند برای من شفا بخواه !پیامبر(ص)  فرمود: وضوی نیکو بگیر  و دو رکعت نماز بگزار و چنین دعا کن : پروردگارا  تو را می خوانم  و به سوی تو  با پیامبرت  محمد که  پیامبر رحمت است  روی می آورم . ای محمد  من به وسیله تو  به پروردگارم  رو آورده ام  تا حاجتم روا شود . پروردگارا شفاعت او را در حق من بپذیر . زمانی نگذشت که این پیرمرد  سوی چشمانش را بازیافت .[۱۱]بعد از وفات پیامبر اسلام نیز مسلمانان دست از دامان پربرکت ایشان کوتاه نمی کردند و به کنار قبر پیامبر (ص) می رفتند و از ان حضرت  می خواستند که از خداوند برایشان طلب بخشش کند. [۱۲] پی‌نوشت

[۱]  النهایه ، ج۵ ، ماده وسل

[۲] «یا ایها الذین آمنوا  اتقوا الله وابتغوا  الیه الوسیله و جاهدوا فی سبیله  لعلکم تفلحون» قران کریم ، سوره مائده ، آیه ۳۵

[۳] امام علی (ع) در  کتاب ارزشمند نهج البلاغه ایمان به خدا  و رسول، نماز و زکات  را از جمله این اسباب بر شمرده است . نهج البلاغه ، خطبه ۱۱۰

[۴] «و لو  انهم اذ ظلموا انفسهم جاءوک فاستغفروا الله و استغفر لهم الرسول لوجدوا الله توابا رحیما » آیه ۶۴ سوره نساء

[۵] « یا ابا نا استغفر لنا ذنوبنا انا کنا خاطئین فقال سوف  استغفر لکم ربی انه هو الغفور الرحیم»- سوره یوسف آیات ۹۷ و ۹۸

[۶] « اللهم انی اسئلک باسمک العظیم الاعظم  الاعز الاجل الاکرم  الذی اذا دعیت به علی مغالق السماء للفتح بالرحمه  انفتحت  و اذا دعیت  به علی مضایق  ابواب الارض للفرج  انفرجت  و اذا دعیت  به علی  العسر  للیسر  تیسرت» -مصباح المتهجد ،ص۳۷۴

[۷]  « اقرءوا القرآن  و اسئلو الله تبارک  و تعالی به قبل ان  یجییء قوم یسئلون  به الناس» – مسند احمد ، ج۴، ص۴۴۵

[۸] در سوره بقره می خوانیم :« و هنگامی که  ابراهیم و اسماعیل  پایه های  خانه کعبه را بالا می بردند می گفتند ای  پروردگار ما  از ما بپذیر که در حقیقت  تو شنوای دانایی، پروردگار ما را تسلیم  فرمان خود قرار ده  و از نسل ما  امتی فرمان بردار خود پدید آر و آداب دینی را بر ما ببخشای که تویی توبه پذیر و مهربان .» سوره بقره آیات ۱۲۷ و ۱۲۸

[۹] بحار الانوار ، ج ۶۷ ،  ص ۲۴۴

[۱۰]  توسل و تبرک ، آیت الله جعفر سبحانی ، ص۳۷

[۱۱] سنن ترمذی ، ج۵ ، باب۱۱۹

[۱۲] در زیارت نامه های آن بزرگوار آمده است که :« سلام بر تو ای رسول خدا ، شنیدم خدا می فرماید: اگر آنان وقتی به خود ستم کردند  پیش تو می امدند و از خدا آمرزش می خواستند ،  و پیامبر نیز برای انان  طلب آمرزش می کرد  قطعا خدا را توبه پذیر و مهربان می یافتند . ای رسول خدا  اینک من به نزد تو امده ام  از گناهم استغفار می کنم و تو را شفیع خود در درگاه  الهی قرار می دهم.» المهذب ، شیرازی ،ج۸ ، ص۲۵۶

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>