خانه » اخبار » تربیت صدقه

تربیت صدقه

بشن

فضیلت صدقه دادن

از دیگر سنت های رسول خدا(ص) که در این روایت به آن اشاره شده صدقه دادن است. کمتر مستحبی است که به پایه صدقه دادن برسد و روایات بر استحباب این عمل دلالت دارند؛ حتی بر کسانی که خارج از مذهبند و حتی نسبت به حیوانات.

ابن سنان می گوید: “امام صادق(ع) فرمود: برای شیطان هیچ چیز از صدقه دادن مؤمن گران تر نیست. وصدقه قبل از آن که به دست بنده برسد، در دست پروردگار متعال قرار می گیرد.”

همچنین آن حضرت فرمود:

“خدای متعال چیزی را خلق نکرد مگر آن که برای آن نگاهبانی است که آن را نگه می دارد، مگر صدقه که خدای متعال خودش آن را نگه می دارد و پدرم وقتی صدقه می داد، آن را در دست سائل قرار می داد، پس آن را از وی می گرفت و می بوسید و می بویید، سپس آن را به سائل بر می گرداند”.

این مضمون در روایات دیگر هم وارد شده و شخص باید بداند که صدقه در دست چه کسی قرار می گیرد؛ لذا مبادا آزار و منتی بر آن واقع گردد و اگر خاضعانه آن را به سائل مؤمن برگرداند، نسبت به پروردگار خضوع کرده است؛ و خدا می داند این که امام باقر(ع) صدقه را از سائل بازپس می گرفت و می بوسید و می بویید، چه آرامش و سکونت خاطری پیدا می کرد. افسوس که این نویسنده غرق در هوای نفس از محبت اولیاء درکی نکرده و از جذبات چیزی نفهمیده است. خداوندا! تو خود ما را به نور هدایت دستگیری فرما و از این خواب سنگین بیدار کن!

همچنین امام صادق(ع) به نقل از رسول خدا(ص) فرمود: “زمین قیامت، آتش است مگر سایه مؤمن و جوار او که صدقه وی او را سایه انداخته و حفظ کرده است”.

همچنین در روایت آمده است: “خدای متعال، صدقه را تربیت می کند، آن گونه که شما بچه شتر را تربیت می کنید و اگر شما نصف خرما صدقه دهید، خداوند آن را تربیت می کند و روز قیامت آن را به بنده می دهند، حتی اگر مثل کوه احد یا بزرگ تر از آن باشد”.

هر کس صبح صدقه بدهد، از بلاهای آسمانی در آن روز مصون می ماند و اگر در اول شب صدقه دهد، از بلاهای آسمانی در آن شب در امان می ماند، و اگر کسی اهل بیت مسلمانی را کفایت نماید، گرسنگی شان را رفع نماید، بدن آنها را بپوشاند و آبروی آنها را حفظ کند از هفتاد حج برتر است.

نکته مهم

نکته ای که باید به آن توجه کرد این که بر اساس آیه قرآن “هرگز به مرتبه نیکی خوبی نمی رسید مگر این که از آنچه دوست می دارید، انفاق کنید.”(انعام /۱۶۰)

در حدیث است که امام علی(ع) لباسی خریدند که آن را دوست داشت، لذا آن را صدقه داد و فرمود: از رسول خدا(ص) شنیدم که: هر کس دیگری را بر خود ترجیح دهد خداوند در روز قیامت بهشت را برایش بر می گزیند و کسی که چیزی را دوست داشته باشد پس آن را برای خدا قرار بدهد، خداوند متعال در روز قیامت می فرماید: بندگان به یکدیگر جزای به معروف می دادند و من امروز جزای تو را بهشت قرار می دهم”.

همچنین در روایت آمده است که وقتی این آیه (به نیکی نمی رسید مگر این که آنچه دوست دارید انفاق کنید) نازل شد، یکی از صحابه را باغی بود که آن را دوست می داشت؛ آن را بین بستگانش تقسیم کرد؛ پس رسول خدا(ص) فرمود: “خوشا به حال تو! خوشا به حال تو که این حال سودمندی برای توست!”.

نیز باید دانست که علاقه انسان به مال و منال و زخارف دنیوی منشأ فسادهای فراوانی است؛ پس هر گاه با دادن صدقه بتواند این علاقه ها را بکاهد یا سلب کند، رسیدن به کمالات معنوی برایش هموار می گردد.

آثار اجتماعی صدقه

قرآن به سبب این که کمال انسانی را در همگرایی اجتماعی می داند و انسان را در قالب انسان اجتماع تصویر و ترسیم می کند، علل و عوامل همگرایی را مورد توجه ویژه قرار داده و راهکارها و آموزه های شناختی و دستوری چندی را ارایه داده تا این مساله تحکیم شود. این گونه است که تعاون و همکاری در کنار احسان و انفاق و صدقه معنا و مفهوم خاصی در آموزه های اسلامی و قرآنی یافته است.
اگر انسان کامل را انسان اخلاقی بشماریم، دست یابی به انسان اخلاقی تنها در محیط اجتماع شدنی است؛ بر این اساس مجموعه آموزه های اسلامی و قرآنی چیزی جز مکارم اخلاقی نیست و ماموریت و فلسفه بعثت همان تبیین مکارم اخلاقی و تکمیل آن در جامعه به وسیله آموزش های شناختی و تربیتی است. از این رو پیامبر(ص) می فرماید: انی بعثت لاتمم مکارم الاخلاق، برای اکمال و اتمام مکارم اخلاقی برانگیخته شده ام.
انفاق در کاربردهای قرآنی، ناظر به پاسخ گویی به نیازهای دیگران در ابعاد عاطفی و مادی است. چنان که احسان و دیگر فرمان ها و آموزه های دستوری نیز این گونه می باشد و ناظر به عمل اجتماعی انسانی است.
اجتماع و همگرایی در قرآن و اسلام چنان ارزشمند و با اهمیت تلقی شده است که حتی مفهوم ایثار به معنای گذشت از خود برای دیگران، جایگاه خاص یافته و یکی از راه های دست یابی به کمال انسانیت و رسیدن به مقام عبودیت ربوبی و خلافت طولی الهی، ایثار دانسته شده است که این معنا در سوره انسان (دهر) به خوبی تبیین و تحلیل شده و راهکارهای دست یابی به آن از ابعاد و جهات مختلف بیان گردیده و آثار و پاداش های مادی و معنوی از جمله تقرب به خدا و متاله شدن برای آن ذکر شده است.
صدقه یکی از علل و عوامل افزایش همگرایی اجتماعی انسان است که در قرآن به عنوان راهکاری در این مسئله مطرح و مورد تشویق و ترغیب قرارگرفته است. در ادامه مقاله ابعاد و آثار اجتماعی و معنوی این سنت اسلامی بر پایه تحلیل قرآنی تبیین می شود.

کاری از گروه فرهنگی معروف یاران

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>