خانه » تربیت و آموزش اسلامی » آرامش با طعم طبیعی!

آرامش با طعم طبیعی!

کسب آرامش از‌طریق طبیعت
حجت‌الله ایمانی‌زاده

وقتی در خانۀ خودمان و معمولاً در شهر‌ها زندگی می‌کنیم، بین اشیای فلزی‌، سیمانی‌، ‌پلاستیکی و‌... محصوریم و زندانی مواد مصنوعی هستیم‌. در زندگی آپارتمان‌نشینی که خانه‌ها روز‌به‌روز کوچک و کوچک‌تر می‌شوند، دیوار‌ها هم به انسان فشار می‌آورند؛ اما وقتی به دل طبیعت می‌زنیم، خودمان را بین درخت و رود و کوه و محیطی کاملاً طبیعی قرار می‌دهیم، از محیط مرده و بی‌روح خارج شده و به محیطی روح‌افزا و زنده و حیات‌مند قدم گذاشته‌ایم. این میزگرد دربارۀ کسب آرامش از‌طریق طبیعت با حضور آقایان حجت‌الاسلام حامد کامیار (کارشناس امور دینی) و دکترفاطمه سعادتی (روان‌پزشک و عضو هیئت‌علمی دانشگاه آزاد) برگزار شده است که مشروح آن بدین قرار است:

وقتی در خانۀ خودمان و معمولاً در شهر‌ها زندگی می‌کنیم، بین اشیای فلزی‌، سیمانی‌، ‌پلاستیکی و‌… محصوریم و زندانی مواد مصنوعی هستیم‌. در زندگی آپارتمان‌نشینی که خانه‌ها روز‌به‌روز کوچک و کوچک‌تر می‌شوند، دیوار‌ها هم به انسان فشار می‌آورند؛ اما وقتی به دل طبیعت می‌زنیم، خودمان را بین درخت و رود و کوه و محیطی کاملاً طبیعی قرار می‌دهیم، از محیط مرده و بی‌روح خارج شده و به محیطی روح‌افزا و زنده و حیات‌مند قدم گذاشته‌ایم. این میزگرد دربارۀ کسب آرامش از‌طریق طبیعت با حضور آقایان حجت‌الاسلام حامد کامیار (کارشناس امور دینی) و دکترفاطمه سعادتی (روان‌پزشک و عضو هیئت‌علمی دانشگاه آزاد) برگزار شده است که مشروح آن بدین قرار است:

مجری: به‌عنوان پرسش اول بهتر است بحث را از امکان آرامش‌افزایی طبیعت آغاز کنیم.

حجت‌الاسلام حامد کامیار: بسم الله الرحمن الرحیم. در دین ما، نگاه به برخی از مصادیق طبیعت عبادت شمرده شده است. وجه این عبادت، به این دلیل است که انسان به تفکر در آیات الهی واداشته می‌شود و به خدا می‌رسد؛ یعنی به منبع اصلی خلقت وصل می‌شود؛ مثلاً می‌فرماید‌: «إِنَّا جَعَلْنا ما عَلَى الْأَرْضِ زینَةً لَها: همۀ سبزی‌ها برای این است که شما نگاه کنید و یاد خدا را در دل‌تان داشته باشید.» پس طبیعت این قابلیت را دارد که با بازنمایی جلوه‌های خلقت، ما را به یاد خالق بیندازد و دل‌مان را قرص کند. معنی «‌الا بذکر الله تطمئن القلوب» همین است‌.

دکترفاطمه سعادتی: بسیاری از جلوه‌های طبیعت به‌دلیل ساختار زیبایی که دارند، از‌طرف خدا برای این آفریده شده که انسان، آن‌ها را ببیند و لذت ببرد. در قرآن آمده است که «إِنَّا زَینَّا السَّماءَ الدُّنْیا: ما آسمان را زینت دادیم تا شما لذت ببرید.» لذت برای انسان رفاه را به‌دنبال دارد و وقتی انسان رفاه را تجربه کرد، به آسایش و راحتی می‌رسد و آرام می‌شود‌. بعضی از نشانه‌های طبیعت هستند که برای انسان می‌تواند مصداق و سمبل خوبی در زندگی‌اش باشد؛ مثلاً کوه‌ها نماد استواری و محکم‌بودن‌اند‌: «وَجَعَلْنَا فِی الْأَرْضِ رَوَاسِیَ أن تَمِیدَ بِهِمْ: در روی زمین کوه‌های محکم آفریدیم تا آنان را نجنباند.» یا در جای دیگر می‌‌فرماید: «‌وَالْجِبَالَ أَوْتَاداً: کوه‌ها را میخ‌های زمین قرار دادیم‌.» در برابر شدیدترین زلزله‌ها هم کوه‌ها پا‌برجا هستند. انسان می‌تواند الگوبرداری کند و در برابر بالا و پایین زندگی، قرار و وقار داشتن را از کوه‌ها یاد بگیرد.

مجری: ظاهراً امام علی‌(ع) هم سخنی دارند به این مضمون که خداوند به‌وسیلۀ کوه‌ها اضطراب و لرزش زمین را به آرامش تبدیل می‌کند‌.

دکترفاطمه سعادتی: وقتی شما پا در طبیعت می‌گذارید، هرچه می‌بینید به یکی از فضائل و صفات نیکی که در آدم‌هاست، می‌رسید؛ مثلاً دربارۀ کوه باید بگوییم که کوه ملجأ و مأمن بزرگی است. در قرآن هم آمده که از کوه‌ها برای شما پناهگاه‌هایی قرار دادیم. یا اینکه کوه از آسیب‌های توفان یا سیل جلوگیری می‌کند و در برابر مشکلاتی از این دست می‌ایستد. یا اینکه بخشندگی می‌کند و نهرها را به‌وجود می‌آورد. همۀ این‌ها صفات مطلوبی است که انسان می‌تواند ازطریق کوه‌نوردی به‌عینه آن‌ها را درک و حس کند. هیچ انسانی نیست که از محیط پیرامونی‌اش تأثیر نپذیرد. این موضوع به ویژگی‌های خلقی ما بازمی‌گردد. طبیعت به انسان انرژی مثبت می‌دهد و این صفات به روان انسان منتقل می‌شود.

حجت‌الاسلام حامد کامیار: ما در روایت داریم که در برابر معضلات زندگی‌تان از دو چیز کمک بگیرید: صبر و نماز. یکی از راه‌های تمرین صبر‌کردن در زندگی، کوه‌نوردی است. وقتی به کوه می‌روید، روحیۀ استقامت در شما تقویت می‌شود و شما رنج سر‌بالایی‌رفتن را به‌جان می‌خرید تا به قله برسید. زندگی معمولی ما هم همین است، زندگی بالا و پایین. پستی و بلندی زیاد دارد و مهم صبر و مدیریت بحران‌هاست‌.

مجری: یکی از مصادیق مهم‌ طبیعت دریاست. دریا نعمت‌های بزرگی در دل خود دارد. در قرآن کریم آمده که «هُوَ الَّذِى سَخَّرَ الْبَحْرَ: او کسى است که دریاها را مسخر شما کرد.» وقتی دریا را می‌بینیم، با‌توجه‌به مزایایی که این نعمت الهی برای ما دارد‌، احساس لذت و تبختر به انسان دست می‌دهد‌. خداوند با در‌اختیار‌گذاشتن نعمت‌هایی مثل دریا برای انسان، به‌دلیل مقام خلیفة‌اللهی‌اش، اعتبار و جایگاه به‌وجود می‌آورد. این نوع نگاه به انسان دل‌گرمی و امید می‌دهد‌.

حجت‌الاسلام حامد کامیار‌: در قرآن وارد است که «شَقَقْنا الْأرضَ شَقّاً فَأَنبَتنا فِیهَا حَبّاً وَ عِنَباً وَ قَضْباً وَ زَیتُوناً وَ نَخلاً وَ حَدائِقَ غُلباً وَ فاکِهَةً وَ أبّاً مَتاعاً لَّکُم وَ لِأنعامِکُم: ما زمین را به‌درستی شکافته‌ایم و در آن دانه‌ای رویانده‌ایم و انگور و سبزی و زیتون و درخت خرمایی و باغ‌های پردرخت میوه برای بهره‌برداری شما و حیوانات شما قرار دادیم. بهره‌برداری انسان از مراتع و باغات و جنگل‌ها صرفاً ازلحاظ محصولات مادی نیست، بلکه غالباً این نعمت‌های خداوند ازلحاظ روحی هم برای انسان فایده دارند، نگاه به سبزی و خرمی در روحیۀ انسان تأثیرگذار است و موجب نشاط و فرح می‌شود. کسی‌که مسرور شد، مسلماً درمقایسه‌با کسی‌که عبوس است، روان سالم‌تری دارد و احتمال رسیدن به آرامش برای وی به‌مراتب بیش از دیگران است.

دکترفاطمه سعادتی: روایتی از معصومین داریم که می‌فرماید: سه چیز، چشم آدمی را جلا می‌دهد: نگاه‌کردن به سبزه‌زار، نظرکردن به آب و نظرکردن به چهرۀ زیبا. وقتی چشم انسان صیقل پیدا کند، دل و درونش هم صیقل پیدا می‌کند. جامعۀ ما با طبیعت رابطۀ خوبی دارند؛ اما برخی از افراد خصوصاً جوانان به طبیعت می‌روند، ولی همچنان تعلقات زندگی شهری‌شان را در طبیعت ترک نمی‌کنند؛ مثلاً جوان ما با هدفونی که داخل گوشش گذاشته و موسیقی می‌شنود، پا در کوه و جنگل می‌گذارد و خودش را از صدای طبیعت‌، صدای آب‌، صدای پرندگان و‌… محروم می‌کند‌.

حجت‌الاسلام حامد کامیار‌: طبیعت، رابطۀ انسان و خدا را نزدیک و نزدیک‌تر می‌کند. وقتی شما نشانه‌های عظیم خلقت را می‌بینید، بیشتر قدرت خداوند را درک می‌کنید و سعی می‌کنید بیشتر به منبع لایزال الهی تکیه کنید و در کوران زندگی و فشار‌های آن پناه پیدا کنید‌. خداوند خودش در قرآن فرموده‌: «أَفَرَأَیتُم ما تَحْرُثُونَ ءَأَنتُم تَزرَعُونَهُ أَم نَحنُ الزّارِعُونَ ءَأنتُم أَنشَأتُم شَجَرَتَهَا أَم نَحنُ الْمُنشِؤُونَ» خدا از انسان می‌پرسد آیا آنچه را می‌کاری، دیده‌ای؟ بعد می‌پرسد: آیا تو آن را می‌رویانی یا کس دیگری؟ آیا درختان را تو خلق کرده‌ای یا من آفریده‌ام؟

امروزه، انسان‌ها به‌دلیل نوع زندگی‌شان کمتر نشانه‌های بزرگ خلقت و خداوند را می‌بینند و فقط خورشید و ماه و شب و روز را حس می‌کنند؛ اما در محیط‌های طبیعی، صدای امواج خروشان را می‌شوند،‌ عظمت کوه را می‌بینند، جنگل بی‌کران را حس می‌کنند و به قدرت خالق و بزرگی‌اش بیشتر پی می‌برند. باید انسان این سخن را از نزدیک لمس کند که گفته می‌شود به خدا نگویید مشکلات بزرگی دارم‌، به مشکلات بگویید خدای بزرگی دارم و بزرگی خالق با سیر در طبیعت برایش اثبات شود تا ایمان و اتکایش به او سست نشود.

دکترفاطمه سعادتی: رابطۀ انسان با طبیعت، رابطۀ مهربانانه‌ای است‌. انسان در‌واقع، با این محیط انس می‌گیرد‌. طبیعت به انسان خدمت می‌کند‌، ‌اکسیژن خالص می‌دهد‌، ‌نشاط می‌دهد‌، آرامش می‌آورد و‌… . از آن طرف هم انسان باید از طبیعت مراقبت کند‌، ‌آتش در جنگل نیفروزد‌، ‌شاخۀ درختی را نشکند‌، محیط‌زیستش را نیالاید و‌… . بنابر‌این، رابطۀ انسان با طبیعت رابطه‌ای دو‌طرفه است. طبیعت برای انسان برکات زیادی دارد و این برکات به حیات دنیوی انسان منحصر‌ نمی‌شود. در اسلام توصیه شده که نه‌تنها طبیعت آسیب نبیند، بلکه گسترش پیدا کند. بسیار سفارش به درخت‌کاری شده است و پاداش آن در زمرۀ پاداش‌های صدقات جاریه قرار گرفته است، یعنی پس از مرگ هم انسان از فوایدش برخوردار می‌شود. پیامبر اسلام فرموده است: کسی‌که درختی را بکارد یا چاهی حفر کند و آبی را جاری کند، صدقۀ جاریه برای خود تدارک دیده است‌. بنابر‌این، ارتباط انسان با طبیعت برای آدمی خیرات و برکات دارد و شر و ضرری در آن نیست. این قضیه و نوع این ارتباط، بی‌خطر و مفید و تسلی‌بخش روح انسان است و اطمینان خاطر می‌دهد‌.

حجت‌الاسلام حامد کامیار: خیلی از ما زندگی شلوغی داریم‌، سر خودمان را بی‌جهت شلوغ کرده‌ایم؛ این شلوغ‌کردن‌ها استرس ایجاد می‌کند و مدام اضطراب داریم که به فلان کارمان هم برسیم. وقتی از شهر و شلوغی‌اش بیرون می‌زنیم و به طبیعت می‌رویم، از این شلوغی‌ها فاصله می‌گیریم و به‌همین‌دلیل، احساس بهتری داریم‌. خیلی از مظاهر طبیعت یک ویژگی مهم دارند و آن ساده‌بودن‌شان است. شما کویر را ببینید چقدر ساده است. این مظاهر ساده در دل طبیعت به انسان الهام می‌دهد که تو هم می‌توانی ساده باشی‌، یک‌رو باشی‌. طبیعت با زبان بی‌زبانی با شما صحبت می‌کند.

دکترفاطمه سعادتی‌: در انتها، باید گفت که طبیعت آموزگار خوبی برای انسان است‌. در طبیعت حیات هست‌، رشد هست‌، امید هست‌، نشاط هست‌، زیبایی هست و‌… . طبیعت به ما یاد می‌دهد که ببخشیم بی‌آنکه منتی بگذاریم‌. تمرین همین نکتۀ ساده می‌تواند به مناعت طبع ما کمک کند و روح‌مان را بزرگ کند و در‌نظر دیگران محبوب‌مان سازد‌. طبیعت به ما می‌آموزد قرار و وقار داشته باشیم و شخصیت خودمان را بی‌جهت با بروز رفتارهای نسنجیده در زندگی خراب نکنیم‌.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>