خانه » امر به معروف و نهی از منکر » کودکان مودب؛ اولویت اول

کودکان مودب؛ اولویت اول

کودکان مؤدب؛ اولویت اول
به‌طور کلی همه بر این نکته واقفند که والدینی که خودشان مؤدب نیستند، معمولاً کودکان باادبی نیز نخواهند داشت؛ چراکه آن‌ها الگوی کودک خود هستند؛ اما ازسویی‌دیگر، کودک برای مؤدب‌بودن باید بداند که اصولاً رفتار مؤدبانه چیست؟ پس باید به او کمک کرد تا این رفتارها را بشناسد. دراین‌باره نباید فراموش کرد که کودک نیاز به یادآوری دارد. بنابراین پیگیری موضوع و توجه به جزییات از سوی والدین ضروری است. پس پرورش کودک باادب مستلزم کمک به او در فهم رفتارهای مؤدبانه، آموزش از طریق الگوسازی و مداومت است شرمنده‌کردن یا سرزنش کودک یا عصبانی‌شدن با او در این زمینه اثری ندارد و کارساز نیست. اگر والدین به‌طورجدی تمایل داشته باشند فرزندشان مؤدب باشد، باید در آغاز رفتارهای مؤدبانه را برای خود تعریف کنند و بدانند که واقعاً می‌خواهند کودکشان چه چیزهایی یاد بگیرد. از مسائل مهم برای آموزش ادب به کودکان، سلام‌کردن به بزرگترها، تشکر‌کردن به هنگام دریافت چیزی و نیز استفاده از کلمۀ «لطفاً» هنگام درخواست چیزی، یادگرفتن آداب غذاخوردن، آداب مهمانی‌رفتن یا برخی رفتارهای دیگر است.

ادب، در گفتار و رفتار بهترین زینت برای کودکان محسوب می‌شود و نشانۀ کمال عقل و بالندگی آن‌‌هاست. شخص باادب، ظرافت در گفتار و رفتار دارد و به‌همین‌دلیل می‌تواند با دیگران معاشرت خوبی داشته باشد. مهم‌ترین نکته‌ای که در تربیت کودک باید مد نظر داشت، ادب کودک است. امام‌سجاد(ع) دربارۀ حقوق فرزند می‌فرمایند: «موظف هستی فرزندت را با آداب و اخلاق پسندیده پرورش دهی.» همچنین امام‌علی(ع) می‌فرمایند: «بخشش و تفضل هیچ پدری به فرزندش بهتر از عطیۀ ادب و تربیت پسندیده نیست» (نباتی، ۱۳۹۱: ۱۳۵).

متأسفانه برخی والدین با رفتارهای غلط و اشتباه خود، سبب انحراف مسیر تربیتی کودک می‌شوند و یکی از عوارض آن این خواهد بود که کودک در حضور جمع رعایت ادب و عفت و نزاکت کلام را نمی‌کند؛ درنتیجه آن‌ها را ناراحت و شرمندۀ دیگران می‌کند؛ پدر و مادر برای تربیت فرزندی باادب در مرحلۀ اول باید رفتار خود را اصلاح کنند و سپس به سراغ کودک معصوم بروند و فقط در این صورت است که می‌توانند از ارتکاب عمل ناشایست او جلوگیری کنند.

پدر و مادر باید در تربیت فرزند، دوراندیش و محتاط باشند. باید در حضور کودک، خصوصاً کودکان کم‌سن‌وسال، رعایت موازین اخلاقی و ادب را بکنند؛ زیرا کودک اعمال ما را الگوی رفتاری خود قرار می‌دهد؛ پس والدین باید سعی کنند که همیشه همۀ اعضای خانواده با هم به‌صورت محترمانه و مؤدبانه رفتار کنند. همچنین پدر و مادر وقتی می‌بینند فرزند آن‌ها رفتار بی‌ادبانه دارد، حتماً باید دنبال علت تخلف رفتاری او باشند و سعی کنند با ازبین‌بردن علت و پاک‌سازی زمین روحی کودک از علف‌های هرز، او را متوجه قبح مسئله کنند و رفتار بیانی او را به راه اصولی و درست بکشانند و از انحراف او جلوگیری کنند.

پدر و مادر هرگز نباید سعی کنند با توسل به زور و چماق خشونت و توبیخ، کودک را تربیت کنند؛ چون دردی را دوا نخواهد کرد و این کار فقط آتش نابسامانی‌های روحی او را شعله‌ورتر می‌کند و پایه‌های رشد اخلاقی و عاطفی کودک را سست می‌کند؛ لذا والدین باید تلاش کنند همیشه علت را کشف و مشکل را معالجه کنند؛ در‌این‌صورت است که مجبور نخواهند بود برای تأدیب او، روزی زبان را در دهان کودک معصوم به حبس بکشند. علاوه بر این، والدین باید مواظب محیط زندگی اطراف کودک باشند و هم‌بازی‌های او را کنترل کنند و نگذارند کودکان به‌صورت آزادانه با هر کسی که دلشان خواست بازی کنند. پدر و مادر باید سعی کنند برای فرزندان خود، بهترین مشاور و راهنما باشند و در هنگام اشتباه رفتاری آن‌ها، به وظیفۀ خود به‌منزلۀ بازدارندۀ مثبت از انحراف به نحو احسن عمل کنند.

همچنین، والدین باید بدانند که احترام به کودک سبب ارتقای شخصیت او می‌شود. پدر و مادر باید سعی کنند در دوران کودکی با رفتار محترمانه به او شخصیت بدهند. والدین باید بدانند شهد محبت و احترام، روح تشنۀ او را سیراب خواهد کرد و او برای حفظ و نگهداری شخصیت خود، همان فردی خواهد شد که والدین آرزوی بودن آن را در سر می‌پرورانند (ولی احمدی، ۱۳۹۰).

برای مزین‌کردن کودک به آداب اجتماعی باید به نکات زیر توجه کنیم:

۱٫ آموزش سلام و گشاده‌رویی؛

۲٫ آموزش خوشامد‌گویی به مهمان؛

۳٫ آموزش صحبت در جمع؛

۴٫ آموزش آداب غذاخوردن؛

و… .

در یاددادن آداب و اخلاق به کودک، باید این نکته را مد نظر قرار دهیم که هرگز نباید کودک را با سایر کودکان مقایسه کنیم. این کار علاوه بر اینکه موجب شعله‌ورشدن آتش حسادت در کودک می‌شود، باعث می‌شود که کارهای شاسیتۀ خود را نه برای خوبی آن‌ها که برای جبران تحقیر و رسیدن به فردی که با او مقایسه شده است، انجام دهد. همچنین در آموزش آداب اخلاقی به کودک باید دقت کنیم که بیش از توان کودک از او انتظار نداشته باشیم و در این آموزش‌ها زیاده‌روی نکنیم تا فرزند با میل و رغبت این آموزش‌ها را فرا گیرد ( نباتی، ۱۳۹۱: ۱۳۵ تا ۱۳۷).

امام‌سجاد(ع) در انجام وظیفۀ سنگین تربیت فرزند، از خداوند بزرگ استمداد می‌کرد و در ضمن دعاهای خود در پیشگاه الهی عرض می‌کرد: «بار خدایا مرا در تربیت و ادب و نیکوکاری فرزندانم یاری و مدد بفرما» (صحیفۀ سجادیه).

امام‌علی(ع) در ضمن نامۀ خود به فرزندش حضرت امام‌حسن(ع) فرموده‌اند: «فرزند عزیز، در راه ادب‌آموزی تو از فرصت استفاده کردم و قبل از آنکه دل کودکانه‌ات سخت شود و عقلت به اندیشه‌های دیگری مشغول شود، به‌ تربیت تو مبادرت کردم و وظیفۀ پدری خود را انجام دادم» (نهج‌البلاغه فیض، ص ۹۰۳).

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>